శ్రీమదానందతీర్థభగవత్పాదవిరచితా నఖస్తుతిః
ఓం పాంత్వస్మాన్ పురహూత-వైరి-బలవన్- మాతంగ-మాద్యద్-ఘటా- కుంభోచ్చాద్రి-విపాటనాధిక-పటు- ప్రత్యేక-వజ్రాయితాః | శ్రీమత్-కంఠీరవాస్య- ప్రతత-సు-నఖరా దారితారాతి-దూర- ప్రధ్వస్త-ధ్వాంత-శాంత- ప్రవితత-మనసా భావితా భూరి-భాగైః || (భావితా భూరి-నాకివృందై (ప్రచలితపాఠ))
లక్ష్మీకాంత సమంతతోSపి కలయన్ నైవేశితుస్తే సమం పశ్యమ్యుత్తమ-వస్తు దూర-తరతోS- పాస్తం రసో యోSష్టమః | యద్-రోషోత్కర- దక్ష-నేత్ర-కుటిల- ప్రాంతోత్థితాగ్ని-స్ಫురత్- ఖద్యోతోపమ- విస్ಫులింగ-భసితా బ్రహ్మేశ-శక్రోత్కరాః ||
శ్రీమత్‍కవికులతిలక- త్రివిక్రమపండితాచార్యవిరచితా వాయుస్తుతిః
శ్రీమద్-విష్ణ్వంఘ్రి-నిష్ఠాతిగుణ- గురుతమ- శ్రీమదానందతీర్థ- త్రైలోక్యాచార్య-పాదో- జ్జ్వల-జలజ-లసత్- పాంసవోSస్మాన్ పునంతు | వాచాం యత్ర ప్రణేత్రీ త్రి-భువన-మహితా శారదా శారదేందు- జ్యోత్స్నా-భద్ర-స్మితశ్రీ- ధవళిత-కకుభా ప్రేమ-భారం బభార || 1 ||
ఉత్కంఠాకుంఠ-కోలా- హల-జవ-విదితా- జస్ర-సేవానువృద్ధ- ప్రాజ్ఞాత్మ-జ్ఞాన-ధూతాం- ధతమస-సుమనో- మౌళి-రత్నావలీనామ్ | భక్త్యుద్రేకావగాఢ- ప్రఘటన-సధటాత్- (ప్రఘటన–సఘటాత్- (ప్రచలితపాఠ)) కార-సంఘృష్యమాణ- ప్రాంత-ప్రాగ్ర్యాంఘ్రి-పీఠో- త్థిత-కనక-రజః- పింజరారంజితాశాః || 2 ||
జన్మాధి-వ్యాధ్యుపాధి- ప్రతిహతి-విరహ- ప్రాపకాణాం గుణానాం- అగ్ర్యాణామర్పకాణాం చిరముదిత-చిదా- నంద-సందోహ-దానామ్ | ఏతేషామేష దోష- ప్రముషిత-మనసాం ద్వేషిణాం దూషకాణాం దైత్యానామార్తిమంధే తమసి విదధతాం సంస్తవే నాస్మి శక్తః || 3 ||
అస్యావిష్కర్తుకామం కలి-మల-కలుషేS- స్మిన్-జనే జ్ఞాన-మార్గం వంద్యం చంద్రేంద్ర-రుద్ర- ద్యుమణి-ಫణి-వయో- నాయకాద్యైరిహాద్య | మధ్వాఖ్యం మంత్ర-సిద్ధం కిముత కృతవతో మారుతస్యావతారం పాతారం పారమేష్ఠ్యం పదమప-విపదః ప్రాప్తురాపన్న-పుంసామ్ || 4 ||
ఉద్యద్-విద్యుత్-ప్రచండాం నిజ-రుచి-నికర- వ్యాప్త-లోకావకాశో బిభ్రద్ భీమో భుజే యోS- భ్యుదిత-దినకరా- భాంగదాఢ్య-ప్రకాండే | వీర్యోద్ధార్యాం గదాగ్ర్యాం- అయమిహ సు-మతిం వాయు-దేవో విదధ్యాద్ అధ్యాత్మ-జ్ఞాన-నేతా యతి-వర-మహితో భూమి-భూషా-మణిర్మే || 5 ||
సంసారోత్తాప-నిత్యో- పశమద-సదయ- స్నేహ-హాసాంబుపూర- ప్రోద్యద్-విద్యానవద్య- ద్యుతి-మణి-కిరణ- శ్రేణి-సంపూరితాశః | శ్రీవత్సాంకాధివాసో- చితతర-సరళ- శ్రీమదానంద-తీర్థ- క్షీరాంభోధిర్విభింద్యాద్ భవదనభిమతం భూరి మే భూతి-హేతుః || 6 ||
మూర్ధన్యేషోSంజలిర్మే దృఢ-తరమిహ తే బద్ధ్యతే బంధ-పాశ- చ్ఛేత్రే దాత్రే సుఖానాం భజతి భువి భవిష్యద్- విధాత్రే ద్యు-భత్ర్రే | అత్యంతం సంతతం త్వం ప్రదిశ పద-యుగే హంత సంతాప-భాజాం- అస్మాకం భక్తిమేకాం భగవత ఉత తే మాధవస్యాథ వాయోః || 7 ||
సాభ్రోష్ణాభీశు-శుభ్ర- ప్రభమభయ నభో భూరి-భూభృద్-విభూతి- భ్రాజిష్ణుర్భూర్ఋభూణాం భవనమపి విభోS- భేది బభ్రే బభూవే | యేన భ్రూ-విభ్రమస్తే భ్రమయతు సుభృశం బభ్రువద్ దుర్భృతాశాన్ భ్రాంతిర్భేదావభాసః- త్వితి భయమభిభూః- భోక్ష్యతో మాయిభిక్షూన్ ||8||
యేSముం భావం భజంతే సుర-ముఖ-సు-జనా- రాధితం తే తృతీయం భాసంతే భాసురైస్తే సహచర-చలితైః- చామరైశ్చారు-వేషాః | వైకుంఠే కంఠ-లగ్న- స్థిర-శుచి-విలసత్- కాంతి-తారుణ్య-లీలా- లావణ్యపూర్ణ-కాంతా- కుచ-భర-సులభా- శ్లేష-సమ్మోద-సాంద్రాః || 9 ||
ఆనందాన్ మంద-మందా దదతి హి మరుతః కుంద-మందార-నంద్యా- వర్తామోదాన్ దధనా మృదు-పదముదితోద్- గీతకైః సుందరీణామ్ | వృందైరావంద్య-ముక్తేం- ద్వహిమగు-మదనా- హీంద్ర-దేవేంద్ర-సేవ్యే మౌకుందే మందిరేSస్మిన్- అవిరత-ముదయన్- మోదినాం దేవ-దేవ || 10 ||
ఉత్తప్తాSత్యుత్కట-త్విట్ ప్రకట-కటకట- ధ్వాన-సంఘట్టనోద్యద్- విద్యుద్-వ్యూఢ-స్ಫులింగ- ప్రకర-వికిరణోత్- క్వాథితే బాధితాంగాన్ | ఉద్గాఢం పాత్యమానా తమసి తత ఇతః కింకరైః పంకిలే తే పంక్తిర్గ్రావ్ణాం గరిమ్ణా గ్లపయతి హి భవద్- ద్వేషిణో విద్వదాద్య || 11 ||
అస్మిన్నస్మద్-గురూణాం హరి-చరణ-చిర- ధ్యాన-సన్మంగలానాం యుష్మాకం పార్శ్వ-భూమిం ధృత-రణరణిక- స్వర్గి-సేవ్యాం ప్రపన్నః | యస్తూదాస్తే స ఆస్తేS- ధిభవ-మసులభ- క్లేశ-నిర్మోకమస్త- ప్రాయానందం కథంచిన్- న వసతి సతతం పంచ-కష్టేSతికష్టే || 12 ||
క్షుత్-క్షామాన్ రూక్ష-రక్షో- రద-ఖర-నఖర- క్షుణ్ణ-విక్షోభితాక్షాన్ ఆమగ్నానంధ-కూపే క్షుర-ముఖ-ముఖరైః పక్షిభిర్విక్షతాంగన్ | పూయాసృఙ్-మూత్ర-విష్ఠా- కృమి-కుల-కలిలే తత్‍క్షణ-క్షిప్త-శక్త్యా- ద్యస్త్ర-వ్రాతార్దితాంస్త్వద్- ద్విష ఉపజిహతే వజ్ర-కల్పా జళూకాః || 13 ||
మాతర్మే మాతరిశ్వన్ పితరతుల-గురో భ్రాతరిష్టాప్త-బంధో స్వామిన్ సర్వాంతరాత్మన్- అజర జరయితః- జన్మ-మృత్యామయానామ్ | గోవిందే దేహి భక్తిం భవతి చ భగవన్- ఊర్జితాం నిర్నిమిత్తాం నివ్ర్యాజాం నిశ్చలాం సద్-గుణ-గణ-బృహతీం శాశ్వతీమాశు దేవ || 14 ||
విష్ణోరత్యుత్తమత్వాద్- అఖిల-గుణ-గణైః- తత్ర భక్తిం గరిష్ఠాం ఆశ్లిష్టే శ్రీ-ధరాభ్యా- (సంశ్లిష్టే శ్రీ-ధరాభ్యా- (ప్ర. పా)) మముమథ పరివా- రాత్మనా సేవకేషు | యః సంధత్తే విరించ- శ్వసన-విహగపా- నంత-రుద్రేంద్ర-పూర్వే- ష్వాధ్యాయంస్తారతమ్యం స్ಫుటమవతి సదా వాయురస్మద్-గురుస్తమ్ || 15 ||
తత్వ-జ్ఞాన్ ముక్తి-భాజః సుఖయసి హి గురో యోగ్యతా-తారతమ్యాద్ ఆధత్సే మిశ్ర-బుద్ధీన్ త్రిదివ-నిరయ-భూ- గోచరాన్ నిత్య-బద్ధాన్ | తామిస్రాంధాదికాఖ్యే తమసి సు-బహులం దుఃఖయస్యన్యథా-జ్ఞాన్ విష్ణోరాజ్ఞాభిరిత్థం శ్రుతి-శత-మితిహా- సాది చాSకర్ణయామః || 16 ||
వందేSహం తం హనూమాన్ ఇతి మహిత-మహా- పౌరుషో బాహుశాలీ ఖ్యాతస్తేSగ్ర్యోSవతారః సహిత ఇహ బహు- బ్రహ్మచర్యాది-ధర్మైః | సస్నేహానాం సహస్వాన్- అహరహరహితం నిర్దహన్ దేహభాజాం- అంహో-మోహాపహో యః స్పృహయతి మహతీం భక్తిమద్యాపి రామే || 17 ||
ప్రాక్ పంచాశత్-సహస్రైః- వ్యవహిత-మమితం యోజనైః పర్వతం త్వం యావత్ సంజీవనాద్యౌ- షధ-నిధిమధిక- ప్రాణ లంకామనైషీః | అద్రాక్షీదుత్-పతంతం తత ఉత గిరిముత్- పాటయంతం గృహీత్వాSS- యాంతం ఖే రాఘవాంఘ్రౌ ప్రణతమపి తదై- క-క్షణే త్వాం హి లోకః || 18 ||
క్షిప్తః పశ్చాత్ సలీలం శతమతల-మతే యోజనానాం స ఉచ్చః- తావద్ విస్తారవాంశ్చా- ప్యుపల-లవ ఇవ వ్యగ్ర-బుద్ధ్యా త్వయాSతః | స్వ-స్వ-స్థాన-స్థితాతి- స్థిర-శకల-శిలా- జాల-సంశ్లేష-నష్ట- చ్ఛేదాంకః ప్ర్రాగివాభూత్ కపి-వర-వపుషస్తే నమః కౌశలాయ || 19 ||
దృష్ట్వా దుష్టాధిపోరః స్ಫుటిత-కనక-సద్- వర్మ-ఘృష్టాస్థి-కూటం నిష్పిష్టం హాటకాద్రి- ప్రకట-తట-తటా- కాతి-శంకో జనోSభూత్ | యేనాSజౌ రావణారి- ప్రియ-నటన-పటుః- ముష్టిరిష్టం ప్రదేష్టుం కిం నేష్టే మే స తేSష్టా- పద-కటక-తటిత్- కోటి-భామృష్ట-కాష్ఠః || 20 ||
దేవ్యాదేశ-ప్రణీతి- ద్రుహిణ-హర-వరా- వధ్య-రక్షో-విఘాతా- ద్యాసేవోద్యద్-దయార్ద్రః సహభుజ-మకరోద్ రామ-నామా ముకుందః | దుష్ట్రాపే పారమేష్ఠ్యే కర-తలమతులం మూధ్ర్ని విన్యస్య ధన్యం తన్వన్ భూయః ప్రభూత- ప్రణయ-వికసితాబ్జే- క్షణస్త్వేక్షమాణః || 21 ||
జఘ్నే నిఘ్నేన విఘ్నో బహుల-బల-బక- ధ్వంసనాద్ యేన శోచద్- విప్రానుక్రోశ-పాశైః- అసు-విధృతి-సుఖ స్యైకచక్రా-జనానామ్ | తస్మై తే దేవ కుర్మః కురు-కుల-పతయే కర్మణా చ ప్రణామాన్ కిర్మీరం దుర్మతీనాం ప్రథమమథ చ యో నర్మణా నిర్మమాథ || 22 ||
నిర్మృద్నన్నత్యయత్నం విజర-వర జరా- సంధ-కాయాస్థి-సంధీన్ యుద్ధే త్వం స్వధ్వరే వా పశుమివ దమయన్ విష్ణు-పక్ష-ద్విడీశమ్ | యావత్ ప్రత్యక్ష-భూతం నిఖిల-మఖ-భుజం తర్పయామాసిథాసౌ తావత్యాSSయోజి తృప్త్యా కిము వద భగవన్ రాజసూయాశ్వమేధే || 23 ||
క్ష్వేలాక్షీణాట్టహాసం తవ రణమరి-హన్- ఉద్‍గదోద్దామ-బాహోః బహ్వ క్షోహిణ్యనీక- క్షపణ-సునిపుణం యస్య సర్వోత్తమస్య | శుశ్రూషార్థం చకర్థ స్వయమయమిహ సం- వక్తుమానంద-తీర్థ- శ్రీమన్నామన్ సమర్థః- త్వమపి హి యువయోః పాద-పద్మం ప్రపద్యే || 24 ||
ద్రుహ్యంతీం హృద్-రుహం మాం ద్రుత-మనిల బలాద్ ద్రావయంతీమవిద్యా- నిద్రాం విద్రావ్య సద్యో- రచన-పటుమథాS- పాద్య విద్యా-సముద్ర | వాగ్-దేవీ సా సువిద్యా- ద్రవిణ-ద విదితా ద్రౌపదీ రుద్ర-పత్న్యా- ద్యుద్రిక్తా ద్రాగభద్రాద్ రహయతు దయితా పూర్వభీమాSజ్ఞయా తే || 25 ||
యాభ్యాం శుశ్రూషురాసీః కురు-కుల-జననే క్షత్ర-విప్రోదితాభ్యాం బ్రహ్మభ్యాం బృంహితాభ్యాం చితి-సుఖ-వపుషా కృష్ణ-నామాస్పదాభ్యామ్ | నిర్భేదాభ్యాం విశేషాద్ ద్వి-వచన-విషయా- భ్యామమూభ్యాముభాభ్యాం (ముభాభ్యామమూభ్యాం (ప్ర.పా.)) తుభ్యం చ క్షేమదేభ్యః సరసిజ-విలస- ల్లోచనేభ్యో నమోSస్తు || 26 ||
గచ్ఛన్ సౌగంధికార్థం పథి స హనుమతః పుచ్ఛమచ్ఛస్య భీమః ప్రోద్ధర్తుం నాశకత్ స త్వముమురు-వపుషా భీషాయామాస చేతి | పూర్ణ-జ్ఞానౌజసోస్తే గురుతమ వపుషోః శ్రీమదానంద-తీర్థ- క్రీడా-మాత్రం తదేతత్ ప్రమద-ద సుధియాం మోహక ద్వేష-భాజామ్ || 27 ||
బహ్వీః కోటీరటీకః కుటీల-కటు-మతీన్- ఉత్‍కటాటోప-కోపాన్ ద్రాక్ చ త్వం సత్వర-త్వాత్- శరణ-ద గదయా పోథయామాసిథారీన్ | ఉన్మథ్యాతథ్య-మిథ్యా- త్వ-వచన-వచనాన్ ఉత్పథ-స్థాంస్తథాSన్యాన్ ప్రాయచ్ఛః స్వ-ప్రియాయై ప్రియతమ-కుసుమం ప్రాణ తస్మై నమస్తే || 28 ||
దేహదుత్‍క్రామితానాం- అధిపతి-రసతాం- అక్రమాద్ వక్ర-బుద్ధిః క్రుద్ధః క్రోధైక-వశ్యః క్రిమిరివ మణిమాన్ దుష్కృతీ నిష్క్రియార్థమ్ | చక్రే భూ-చక్రమేత్య క్రకచమివ సతాం చేతసః కష్ట-శాస్త్రం దుస్తర్కం చక్రపాణేః- గుణ-గణ-విరహం జీవతాం చాధికృత్య || 29 ||
తద్-దుష్ట్రేక్షానుసారాత్ కతిపయ-కునరైః- ఆదృతోSన్యైర్విసృష్టో బ్రహ్మాహం నిర్గుణోSహం వితథమిదమితి హ్యేష పాషండ-వాదః | తద్-యుక్త్యాభాస-జాల ప్రసర-విష-తరూ- ద్దాహ-దక్ష-ప్రమాణ- జ్వాలా-మాలా-ధరాగ్నిః (జ్వాలా-మాలా-ధరోSగ్నిః (ప్ర.పా)) పవన విజయతే తేSవతారస్తృతీయః || 30 ||
ఆక్రోశంతో నిరాశా భయ-భర-వివశ- స్వాశయాశ్ఛిన్నదర్పాః వాశంతో దేశ-నాశః- త్వితి బత కు-ధియాం నాశమాశా దశాSశు | ధావంతోSశ్లీల-శీలా వితథ-శపథ-శా- పాశివాః శాంత-శౌర్యాః త్వద్-వ్యాఖ్యా-సింహనాదే సపది దదృశిరే మాయి-గోమాయవస్తే || 31 ||
త్రిష్వప్యేవావతారే- ష్వరిభి-రప-ఘృణం హింసితో నిర్వికారః సర్వ-జ్ఞః సర్వ-శక్తిః సకల-గుణ-గణా- పూర్ణ-రూప-ప్రగల్భః | స్వచ్ఛః స్వచ్ఛంద-మృత్యుః సుఖయసి సుజనం దేవ కిం చిత్రమత్ర త్రాతా యస్య త్రి-ధామా జగదుత వశ-గం కింకరాః శంకరాద్యాః || 32 ||
ఉద్యన్మంద-స్మిత-శ్రీ- మృదు మధు-మధురా- లాప-పీయూష-ధారా పూరాసేకోపశాంతా- సుఖ-సుజన-మనో- లోచనాపీయమానమ్ | సంద్రక్ష్యే సుందరం సం- దుహదిహ మహదా- నందమానంద-తీర్థ శ్రీమద్-వక్త్రేందు-బింబం దురిత-నుదుదితం నిత్యదాSహం కదా ను || 33 ||
ప్రాచీనాచీర్ణ-పుణ్యో- చ్చయ-చతుర-తరా- చారతశ్చారు-చిత్తాన్ అత్యుచ్చాం రోచయంతీం శ్రుతి-చిత-వచనాన్- శ్రావకాంశ్చోద్య-చుంచూన్ | వ్యాఖ్యాముత్-ఖాత-దుఃఖాం చిరముచిత-మహా- చార్య చింతారతాంస్తే చిత్రాం సచ్ఛాస్త్ర-కర్తః- చరణ-పరిచరాన్- శ్రావయాస్మాంశ్చ కించిత్ || 34 ||
పీఠే రత్నోపక్ల్ ప్తే రుచిర-రుచి-మణి- జ్యోతిషా సన్నిషణ్ణం బ్రహ్మాణం భావినం త్వాం జ్వలతి నిజపదే వైదికాద్యా హి విద్యాః | సేవంతే మూర్తిమత్యః సుచరిత చరితం భాతి గంధర్వ-గీతం ప్రత్యేకం దేవ-సంసత్- స్వపి తవ భగవన్ నర్తిత-ద్యో-వధూషు || 35 ||
సానుక్రోశైరజస్రం జని-మృతి-నిరయా- ద్యూర్మి-మాలావిలేSస్మిన్ సంసారాబ్ధౌ నిమగ్నాన్- శరణ-మశరణాన్ ఇచ్ఛతో వీక్ష్య జంతూన్ | యుష్మాభిః ప్రార్థితః సన్ జలనిధి-శయనః సత్యవత్యాం మహర్షేః వ్యక్తశ్చిన్మాత్ర-మూర్తిః- ర్న ఖలు భగవతః ప్రాకృతో జాతు దేహః || 36 ||
అస్త-వ్యస్తం సమస్త- శ్రుతి-గతమధమైః రత్న-పూగం యథాSంధైః- అర్థం లోకోపకృత్యై గుణ-గణ-నిలయః సూత్రయామాస కృత్స్నమ్ | యోSసౌ వ్యాసాభిధానః- తమహమహరహః- భక్తితస్త్వత్-ప్రసాదాత్ సద్యో విద్యోపలబ్ధ్యై గురుతమమగురుం దేవ-దేవం నమామి || 37 ||
ఆజ్ఞామన్యైరధార్యాం శిరసి పరిసరద్- రశ్మి-కోటీర-కోటౌ కృష్ణస్యాక్లిష్ట-కర్మా దధదను-సరణాద్- అర్థితో దేవ-సంఘైః | భూమావాగత్య భూమన్- అసుకరమకరోః- బ్రహ్మసూత్రస్య భాష్యం దుర్భాష్యం వ్యస్య దస్యోః- మణిమత ఉదితం వేద-సద్-యుక్తిభిస్త్వమ్ || 38 ||
భూత్వా క్షేత్రే విశుద్ధే ద్విజ-గణ-నిలయే రూప్యపీఠాభిధానే తత్రాపి బ్రహ్మజాతిః- త్త్రిభువన-విశదే మధ్యగేహాఖ్య-గేహే | పారివ్రాజ్యాధిరాజః పునరపి బదరీం ప్రాప్య కృష్ణం చ నత్వా కృత్వా భాష్యాణి సమ్యగ్ వ్యతనుత చ భవాన్ భారతార్థప్రకాశమ్ || 39 ||
వందే తం త్వా సుపూర్ణ- ప్రమతి-మనుదినా- సేవితం దేవవృందైః- వందే వందారుమీశే శ్రియ ఉత నియతం శ్రీమదానంద-తీర్థమ్ | వందే మందాకినీ-సత్- సరిదమల-జలా- సేక-సాధిక్య-సంగం వందేSహం దేవ భక్త్యా భవ-భయ-దహనం సజ్జనాన్ మోదయంతమ్ || 40 ||
సుబ్రహ్మణ్యాఖ్య-సూరేః సుత ఇతి సు-భృశం కేశవానంద-తీర్థ- శ్రీమత్-పాదాబ్జ-భక్తః స్తుతిమకృత హరేః- వాయు-దేవస్య చాస్య | తత్-పాదార్చాదరేణ గ్రథిత-పద-లసన్- మాలయా త్వేతయా యే సంరాధ్యామూ నమంతి ప్రతత-మతి-గుణా ముక్తిమేతే వ్రజంతి || 41 ||
ఇతి శ్రీమత్ కవికులతిలక-త్రివిక్రమపండితాచార్యవిరచితా వాయుస్తుతిః సమాప్తా ||
పాంత్వస్మాన్ పురహూత-వైరి-బలవన్- మాతంగ-మాద్యద్-ఘటా- కుంభోచ్చాద్రి-విపాటనాధిక-పటు- ప్రత్యేక-వజ్రాయితాః | శ్రీమత్-కంఠీరవాస్య- ప్రతత-సు-నఖరా దారితారాతి-దూర- ప్రధ్వస్త-ధ్వాంత-శాంత- ప్రవితత-మనసా భావితా భూరి-భాగైః || (భావితా భూరి-నాకివృందై (ప్రచలితపాఠ))
లక్ష్మీకాంత సమంతతోSపి కలయన్ నైవేశితుస్తే సమం పశ్యమ్యుత్తమ-వస్తు దూర-తరతోS- పాస్తం రసో యోSష్టమః | యద్-రోషోత్కర- దక్ష-నేత్ర-కుటిల- ప్రాంతోత్థితాగ్ని-స్ಫురత్- ఖద్యోతోపమ- విస్ಫులింగ-భసితా బ్రహ్మేశ-శక్రోత్కరాః ||